"Podróż do źródeł" to hasło nieprzemijające stosowane w odniesieniu do wielu aspektów. Ostatnimi czasy najpopularniejsza "podróż do źródeł" to hasło reklamowe Miasta Wisła. W tej propozycji pragnę jednak zejść z patetycznego sensu określenia i zaprosić Państwa na faktyczną podróż do źródeł beskidzkich rzek. Większość beskidzkiej historii i kultury ma swoje odbicie w lustrze wody, ponieważ pierwsi osadnicy z reguły przybywali w Beskidy wędrując w górę rzeki, a wokół rzeki jako żywiołu wody i źródła życia skupiało się wiele codziennych czynności i przesądów. Źródła i górskie potoki wielokrotnie zaskakują swoim urokiem, to też podróż z pewnością będzie dostarczała wielu wrażeń... Czysta, źródlana górska woda to zdrowie i siła, na którą powołuje się wiele instytucji głosząc jakże prawdziwe (ale powoli stające się banałem) hasło "siła płynie z gór!". To jak ja widzę taką namacalną podróż do źródeł przedstawiam Państwu na przykładzie wycieczek do źródeł rzeki Soły.
Podróż do źródeł Soły
Soła powstaje z połączenie dwóch rzek: Ujsoły (Białej Soły) i Rycerki (1 km wyżej - Czarnej Soły). Część naukowców twierdzi, iż Ujsoła wpada do Rycerki, a Soła powstaje w miejscu, gdzie potok Nickulin(k)a wpada do Rycerki. Pomijając naukowe spory, możemy zatem stwierdzić, że dla nas ważne będą trzy źródła: Białej Soły, Czarnej Soły i Nickuliny. Źródła te są od siebie znacznie oddalone, dzięki czemu jednej grupie może wystarczyć poznanie jednego źródła w ciągu jednodniowej wycieczki, ale równie atrakcyjnie można zorganizować trzydniową wycieczkę z bazą wypadową (np. w Rajczy), kiedy to podczas każdego z trzech dni dotarłoby się do innego źródła.
Źródła Czarnej Soły poznalibyśmy na stokach Sołowego Wierchu (848 m n.p.m.) nad Zwardoniem. Do źródeł doszlibyśmy od Lalik wzdłuż koryta potoku Czarny po drodze poznając tajemnice sukcesji ekologicznej oraz historii gospodarki leśnej na tych terenach. Z Sołowego Wierchu przez Trojaki i Kikulę doszlibyśmy do Zwardonia. Do Zwardonia najlepiej dojechać pociągiem. Całość trasy przypomina bardziej spokojny leśny spacer niż górską wycieczkę, bowiem Czarna Soła dlatego jest czarna, że ma łagodne koryto, więc woda się nie pieni. Czas wycieczki to minimum 4 godziny.
Do źródeł Białej Soły można dotrzeć korytem potoku Cicha lub "od góry" szlakiem turystycznym. Grupom wybierającym trzydniowy wariant proponowałbym dojście szlakiem górskim. Wycieczkę rozpoczęlibyśmy w Soblówce, gdzie początkowo Doliną Cichej doszlibyśmy na Przeł. Przysłop (40 m n.p.m.), a później wygodnym górskim szlakiem na Halę Rycerzową do Bacówki PTTK (1117 m n.p.m.), gdzie poznalibyśmy początki (źródła) idei schronisk turystyki kwalifikowanej, czyli właśnie Bacówek PTTK, gdyż to w 1975 otwarta została pierwsza "Moskałówka". Jedno ze źródeł Cichej, a zatem także i Białej Soły znajduje się poniżej Hali, więc na kilka minut zboczylibyśmy ze szlaku, by zobaczyć źródło. Z Bacówki trasa naszej wycieczki wiodłaby na Małą Rycerzową (1207 m n.p.m.), a później przez Mładą Horę (1004 m n.p.m.) i Hutyrów (744 m n.p.m.) do Rajczy. Będąc na Hali Rycerzowej warto odwiedzić pobliski szczyt Wielkiej Rycerzowej (1226 m n.p.m.). Wycieczka ta ma charakter typowo górski i jej minimalny czas trwania to 8 godzin.
Nickulina - jeden z większych potoków źródłowych Soły, mający kilka najbardziej wydajnych źródeł w górnym biegu rzeki Soły - wypływa ze stoków... Suchej Góry (1040 m n.p.m.). Wycieczka na poznanie trzeciego źródła Soły jest podróżą w nietypowe miejsca pod względem przyrodniczym i kulturowym. Gołoborza w Beskidach? Nie, przecież są w Górach Świętokrzyskich. Wielu ma podobne odczucia, gdy podziwia rumowiska skalne na stokach Suchej Góry. Do źródeł Nickuliny dotarlibyśmy trasą ścieżki dydaktycznej "Dolina Nickuliny". Po źródle Nickuliny trasa wycieczki prowadzi na grzbiet Sabłonki, a później już na sam szczyt Suchej Góry (1040 m n.p.m.) - tam poznalibyśmy początki (źródła) rajczańskiego pasterstwa i szałaśnictwa nad prawym brzegiem Soły. Po hali szczytowej z cudownymi widokami udalibyśmy się na rajczańskie przysiółki góralskie (Graberki, Dziaski, Sarnówka, Cerla), gdzie przybliżyłbym Państwu zasady życia na przysiółku oraz charakterystyczne rajczańskie budownictwo drewniane.
Wycieczki, których tematem przewodnim są źródła i rzeki, można organizować w całych Beskidach. Niemal zawsze udaje się je połączyć z kwestiami kultury, góralskiego życia, historii i przyrody Beskidów. Przykładami takich innych miejsc mogą być:
- w Beskidzie Małym: wejście na Leskowiec (918 m n.p.m.) doliną Targoszówki, odwiedziny na Łamanej Skale (929 m n.p.m.) od strony doliny potoku Dusica z wodospadem Dusiołek i Grotą Komonieckiego;
- w Beskidzie Makowskim: wejście na Koskową Górę doliną Wieprzanki (867 m n.p.m.);
- w Beskidzie Śląskim: wejście na Baranią Górę (1220 m n.p.m.) poznając dolinę Olzy w Istebnej lub dolinę Bystrej w Kamesznicy, wejście na Malinowską Skałę doliną Zimnika;
- w Beskidzie Żywieckim: dotarcie na Rysiankę (1323 m n.p.m.) dolina Bystrej; przejście ścieżki edukacyjnej "Dolina Rybiego Potoku" na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego, wejście na Pilsko (1557 m n.p.m.) Doliną Buczynki, przejście przez Mosorny Groń (1046 m n.p.m.) do wodospadu na Mosorczyku;
S E R D E C Z N I E Z A P R A S Z A M !
Radosław Szczepanek
OFERTY DLA SZKÓŁ | OFERTY DLA FIRM | OFERTY DLA BIUR PODRÓŻY | OFERTY DLA GRUP ZORGANIZOWANYCH
PRZEWODNIK BESKIDY | PRZEWODNIK BESKIDZKI
